"Εἰς τὸ κυκλοφοροῦν ὑπ’ ἀριθ. 253 τεῦχος (Ἰανουαρίου 2003) τοῦ ἐγκρίτου περιοδικοῦ σας «Δαυλὸς» δημοσιεύεται ὀργίλη, ἐξ ἀγαθοῦ φιλοπάτριδος συνειδότος, ἐπιστολὴ τοῦ ἐν Βερολίνῳ ἀναγνώστου σας Κυρίου Κώστα Μπαλάνου. Μὲ τὴν ἀντίληψιν ὅτι ἡ φιλοπατρία προϋποθέτει καὶ ἑδραίαν γνῶσιν τῆς Ἱστορίας, θὰ ἤθελα ἐπὶ τῆς ἐπιστολῆς αὐτῆς νὰ παρατηρήσω, χάριν τῶν ἀναγνωστῶν τοῦ περιοδικοῦ, τὰ ἀκόλουθα :
Πρῶτον, πλανᾶται ὁ ἐπιστολογράφος σας φρονῶν, ὅτι τὸ ὄνομα «γραικὸς» εἶναι ξενικόν, δοθὲν δῆθεν ὑπὸ τῶν Ρωμαίων εἰς τοὺς Ἕλληνας τῆς κάτω Ἰταλίας ! Διότι δὲν πρόκειται περὶ ξενικῆς ὀνομασίας ! Εἶναι ὄνομα ἑλληνικώτατον, τὸ πρῶτον ἐθνικόν μας ὄνομα. Πράγματι, λέγει ὁ Ἀριστοτέλης (Μετεωρολογικά, Ι 14) «ὤκουν γὰρ ... καὶ οἱ καλούμενοι τότε μὲν Γραικοί, νῦν δὲ Ἕλληνες» (βλέπε τὸ κείμενον, π.χ. εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν Μετεωρολογικῶν τῆς Collection Budé, Παρίσι, τόμος Ι, 1982, σελ. 45, παραπομπὲς δὲ καὶ εἰς ἄλλους ἀρχαίους συγγραφεῖς εἰς τὸ ἐξαίρετον ἔργον τοῦ Καθηγητοῦ Γεωργίου Α. Παπαντωνίου, Ἀρχαία Ἑλληνικὴ Ἱστορία, τόμος Α', 1979, σελ. 98 ὑποσημ.2). Τὸ «γραικὸς» αὐτὸ ἐπῆραν ἐν συνεχείᾳ οἱ Ρωμαῖοι καί, προσαρμόζοντές το εἰς τὴν φωνητικὴν τῆς γλώσσης των, ἔπλασαν τὸ “Graecus”, ἀπὸ τὸ ὁποῖον καὶ προέρχονται οἱ, σημειούμενες ἀπὸ τὸν ἐπιστολογράφον σας, ὀνομασίες εἰς τὶς σύγχρονες ξένες γλῶσσες ἡμῶν τῶν Ἑλλήνων καὶ τῆς χώρας μας. Οἱ ὁποῖες, ἑπομένως, μὲ πανάρχαιες ἑλληνικὲς ρίζες καὶ κατὰ καμμίαν λογικὴν δὲν θὰ πρέπει νὰ θεωροῦνται ἀποβλητέες.
Ἀντιθέτως ἀποβλητέες εἶναι οἱ ὀνομασίες «ρωμιὸς» καὶ «ρωμιοσύνη», οἱ ὁποῖες δυστυχῶς χρησιμοποιοῦνται καὶ ἀπό, ἀξιολόγους, κατὰ τὰ λοιπά, διανοουμένους, οἱ ὁποῖοι ἐναβρύνονται ὁμιλοῦντες συνεχῶς γιὰ τὴν «ὀρθόδοξη ρωμαίικη παράδοση» (ἄλλοτε ὑπῆρχε, δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐξακολουθῇ, καὶ εἰδικὴ ραδιοφωνικὴ ἐκπομπὴ μὲ τὴν ὀνομασίαν αὐτήν !), χωρὶς νὰ ἐνοχλοῦνται ἀπὸ τὴν ἱστορικὴν ἀλήθειαν, ὅτι ἡ προσωνυμία «ρωμαῖος», δηλ. ἡ ἰδιότης τοῦ ρωμαίου πολίτου, ἡ ρωμαϊκὴ ἰθαγένεια θὰ ἐλέγαμε σήμερα, ἀπενεμήθη (καὶ αὐτό, ἂς σημειωθῇ, ἔγινε διὰ φορολογικοὺς ἀποκλειστικῶς σκοπούς !), μὲ τὸ γνωστὸ διάταγμα τοῦ Καρακάλλα τὸ 212 μ.Χ., εἰς ὅλους τοὺς ὑποδούλους λαοὺς τῆς Ἀνατολῆς ὑπὸ τῆς τότε κοσμοκρατείρας Ρώμης. Τὶ θέλουν λοιπὸν οἱ διανοούμενοί μας αὐτοὶ νὰ διαιωνίσουν ; Τὴν ἀνάμνησιν τῆς δουλείας ἐκείνης ; Ἀλλὰ οἱ ἀγωνισταὶ τοῦ 1821 μὲ θαυμαστὴν ἐπίγνωσιν τῆς ταυτότητός των διαλαλοῦσαν : «ἐγὼ γραικὸς γεννήθηκα, γραικὸς θὲ νὰ πεθάνω», χρησιμοποιοῦντες ἀκριβῶς τὸ πανάρχαιον ἐκεῖνο καὶ αὐτόχθον «γραικὸς» καὶ ὄχι τὸ ξενόφερτον καὶ ἀποβλητέον «ρωμαῖος» ἢ «ρωμηός ( ἢ «ρωμιός»). Ἀναμφισβητήτως ἦσαν σοφώτεροι ἀπὸ τοὺς αὐτοαποκαλουμένους «ρωμηούς» !
Δεύτερον, πλανᾶται ἐπίσης δεινῶς ὁ ἐπιστολογράφος σας, θεωρῶν, ὅτι μετὰ τὴν ρωμαϊκὴν κατἀκτησιν ἡ σκλαβιὰ τῶν Ἑλλήνων διήρκεσε δῆθεν 1850 χρόνια ! Διότι ἔτσι διαγράφει ἐκ τῆς Ἑλληνικῆς Ἱστορίας τὸ χιλιόχρονον Βυζάντιον, αὐτὴν τὴν Ἑλληνικὴν Μεσαιωνικήν μας Αὐτοκρατορίαν, κατὰ τὸν ἀνεπανάληπτον ἐθνικόν μας ἱστορικὸν ἀείμνηστον Κωνσταντῖνον Παπαρρηγόπουλον. Καὶ εἶχε μὲν διατηρήσει ἡ αὐτοκρατορία μας αὐτὴ τὴν ρωμαϊκὴν κρατικὴν παράδοσιν καὶ τὴν ἀρχικὴν ὀνομασίαν της ὡς «Ἀνατολικοῦ Ρωμαϊκοῦ Κράτους», ἀλλ' αὐτὸ ἐπέβαλλε πολιτικὴ σκοπιμότης, συγκεκριμένως ἡ διατήρησις τῆς ἐλπίδος ἀνακτήσεως καὶ τοῦ Δυτικοῦ τμήματος τῆς ἀρχικῆς ἑνιαίας αὐτοκρατορίας ἀπὸ τοὺς ἐπιδραμόντας καὶ καταλύσαντας τοῦτο βαρβάρους. Εἰς τὴν πραγματικότητα ὅμως, παρὰ τὴν ὀνομασίαν του, τὸ «Ἀνατολικὸν Ρωμαϊκὸν Κράτος» ἀπὸ τὶς ἀπαρχές του εἶχεν ἐξελληνισθῆ. Καὶ πληθυσμιακῶς καὶ πολιτιστικῶς.
Ὄντως καὶ ὁ πληθυσμὸς τοῦ Κράτους κατὰ μέγα μέρος, ἀπὸ τοῦ ἑβδόμου μάλιστα αἰῶνος, δηλαδὴ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ Ἡρακλείου, μὲ τὴν ἀπώλειαν ἀλλοεθνῶν τμημάτων τῆς αὐτοκρατορίας (Συρίας, Παλαιστίνης, Αἰγύπτου καὶ Λιβύης), ἦτο ἑλληνικός. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορικὴ ἀλήθεια, συσκοτιζομένη δολίως κατὰ τὶς ἡμέρες μας μὲ τὰ φληναφήματα περὶ τῆς δῆθεν πολυεθνικότητος τοῦ Βυζαντίου !
Ἀλλὰ καὶ πολιτιστικῶς, πνευματικῶς, ὁ συντριπτικῶς πλειονοψηφῶν Ἑλληνισμὸς ἐκυριάρχει μὲ τοὺς συγγραφεῖς του καὶ τὴν πνευματικήν του παράδοσιν, ἡ ὁποία ἐπιδρᾷ καὶ εἰς τοὺς ξένους, πολλοὺς τῶν ὁποίων καὶ ἐξελληνίζει. Καὶ ἤδη ἀπὸ τοῦ Ἰουστινιανοῦ καὶ ἑξῆς οἱ νόμοι συντάσσονται εἰς τὴν ἑλληνικήν, ἐνῷ καὶ ἡ εἰς τὴν λατινικὴν Ἰουστινιάνειος νομοθεσία μεταγλωττίζεται ἀκολούθως εἰς τὴν ἑλληνικὴν μὲ τὰ «Βασιλικὰ» τοῦ Λέοντος τοῦ Σοφοῦ.
Ἀπὸ δὲ τοῦ 397 δικαστικαὶ ἀποφάσεις καὶ ἀπὸ τοῦ 439 αἱ διαθῆκαι συντάσσονται εἰς τὴν ἑλληνικήν. Ἀκόμη καὶ ἠ χριστιανικὴ θεολογία τῆς Ἀνατολῆς, ὑπηρετοῦσα καὶ τὸν ἄλλον χριστιανικὸν κόσμον, καὶ τὴν Δύσιν καὶ τοὺς ἀνατολικοὺς λαούς, ἐξελληνίζεται, μὲ ἀποτέλεσμα βεβαίως ὁ Χριστιανισμὸς ἀπὸ ἰουδαϊκὴ αἵρεσις εἰς μίαν γωνίαν τῆς Παλαιστίνης, ὅπως χωρὶς τὴν ἑλληνικὴν εὐεργεσίαν θὰ παρέμενε, νὰ προσλάβῃ διαστάσεις οἰκουμενικότητος (βλέπε ἐπὶ τῶν ἀνωτέρω π.χ. τὸ ἔργον τοῦ Καθηγητοῦ καὶ Ἀκαδημαϊκοῦ ἀειμνήστου Κωνσταντίνου Ἀμάντου, Ἱστορία τοῦ Βυζαντινοῦ Κράτους, τόμος Α΄, ἔκδοσις β΄, 1953, σελ. 52 ἑπ.).
Πρόκειται περὶ πρωτοφανοῦς εἰς τὴν Ἱστορίαν ἄθλου, τὸν ὁποῖον ἐπετέλεσε, καὶ θριάμβου, τὸν ὁποῖον κατήγαγε, πάντοτε ἀκμαῖος καὶ ζωντανός, παρὰ τὴν ρωμαϊκὴν κατάκτησιν, ὁ Ἑλληνισμός, ὁ ὁποῖος κυριολεκτικῶς κατέφαγε τὰ θεμέλια ρωμαϊκὴς αὐτοκρατορίας καὶ τὴν μετέτρεψεν εἰς ἑλληνικήν. Βεβαίως ἠμπορεῖ ὀ καθεὶς νὰ ἔχῃ τὰς ἀντιλήψεις του ἐπὶ τῆς διαμορφώσεως τῶν ἐσωτερικῶν πραγμάτων τῆς Αὐτοκρατορίας, ἰδίως ὡς πρὸς τὴν ἐπιρροὴν τοῦ θρησκευτικοῦ παράγοντος, μὲ τὶς διαρκεῖς ἔριδες καὶ τὰ πολυάριθμα μοναστήρια, εἰς τὰ ὁποῖα κατέφευγαν ὄχι ὅλοι ἀπὸ ἐσωτερικὴν κλίσιν, ἀλλὰ καὶ χιλιάδες φυγοπόνων καὶ ἀργοσχόλων πρὸς ἀποφυγὴν τῆς στρατεύσεως, γεγονότα τὰ ὁποῖα συνετέλεσαν ἀποφασιστικῶς καὶ εἰς τὴν ἀποδυνάμωσιν τῆς Αὐτοκρατορίας. Δὲν ἔπαυσεν ὅμως ἐκ τούτων ἡ Αὐτοκρατορία νὰ εἶναι ἑλληνική.
Εἶναι λοιπὸν παραλογισμός, Κύριε Διευθυντά, νὰ ἀπορρίπτωνται ἀκρίτως καὶ μὲ τόσην εὐκολίαν α) τὸ ἀρχαιότατον καὶ ἑλληνικώτατον ὄνομά μας «γραικοί», καὶ β) ἕνα ἀπὸ τὰ λαμπρότερα τμήματα τῆς ἐθνικῆς μας Ἱστορίας, αὐτὸ τῆς Ἑλληνικῆς Μεσαιωνικῆς μας Αὐτοκρατορίας, ἡ ὁποία ἐπὶ χίλια καὶ πλέον χρόνια ἀπετέλεσε τὸ προπύργιον τοῦ ἀνθρωπίνου πολιτισμοῦ καὶ φραγμὸν εἰς τὴν πλήρη ἐκβαρβάρωσιν τῆς Εὐρώπης. Τμῆμα, τὸ ὀποῖον ἄλλωστε καὶ μᾶς συνδέει μὲ τὸ ἀπώτερον ἐθνικόν μας παρελθόν, τὴν ἀδιατίμητον ἑλληνικὴν ἀρχαιότητα.-
Ματαιοπονεῖτε μὲ τὰς παρατηρήσεις σας ὑπὸ τὴν δημοσιευθεῖσαν εἰς τὸ κυκλοφοροῦν ὑπ’ ἀριθ. 255 τεῦχος (Μαρτίου 2003) τοῦ «Δαυλοῦ» ἐπιστολήν μου. Διότι αὐταὶ δὲν ἀφοροῦν εἰς τὰ ὑπ’ ἐμοῦ θιγέντα θέματα, μόνον τῆς ἑλληνικότητος τῆς ἀρχαίας ἐθνικῆς μας ὀνομασίας «Γραικοὶ» καὶ τοῦ Βυζαντίου.
Ὥστε καὶ εὐλόγως νὰ διερωτῶμαι, διὰ ποῖον λόγον παρεθέσατε ἀπόψεις σας ἐπὶ ἄλλων, πρὸς ταῦτα, θεμάτων ὑπὸ τὴν ἐπιστολήν μου. Ἀλλὰ καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἐπιχειρηματολογεῖτε ἡμαρτημένως, ἄλλοτε ἀμαρτύρως, χωρὶς τεκμηρίωσιν, καὶ ἄλλοτε ἀπὸ προσκομιδῆς μέρους (ποὺ δὲν ἀποδίδει τὸ ὅλον !). Πράγματι :
α) Ἀποδέχεσθε καὶ σεῖς τὴν ἑλληνικότητα τῆς ἐθνικῆς μας ὀνομασίας «Γραικοί», πρᾶγμα ὅμως ποὺ δὲν ἐσημειώσατε ὑπὸ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ, τὰ ἀντίθετα ὑποστηρίζοντος, ἀναγνώστου σας Κου Κώστα Μπαλάνου, ἡ ὁποία καὶ ἔδωσε τὴν ἀφορμὴν εἰς τὴν ἰδικήν μου ἐπιστολήν. Καὶ ἐν συνεχείᾳ ἐκτείνεσθε εἰς ἄλλο, ἄσχετον πρὸς τὴν ἑλληνικότητα, θέμα, ἐπὶ τοῦ πῶς, μετὰ αἰῶνας πολλούς, ἐπὶ ρωμαϊκῆς κατακτήσεως, ἐχρησιμοποίουν οἱ Ρωμαῖοι τὴν ἐν λόγῳ ὀνομασίαν, ἰσχυριζόμενος ὅτι τὸ «γραικὸς» ἐχρησιμοποιεῖτο ὑπὸ τῶν Ρωμαίων πρὸς χαρακτηρισμὸν τῶν Ἑλλήνων ὑποτιμητικῶς-ἀπαξιωτικῶς∙ καὶ αὐτό, διότι «φθονοῦσαν τὸν πολιτισμὸν τῶν Ἑλλήνων»! Ἀλλὰ αὐτὰ ἐκτίθενται ἀμαρτύρως, χωρὶς τεκμηρίωσιν∙ ἀφοῦ καὶ ὁ Τσατσόμοιρος, εἰς τὸ βιβλίον τοῦ ὁποίου «Ἱστορία Γενέσεως τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσας»(1991) παραπέμπετε, ἐπίσης ἀμαρτύρως ὁμιλεῖ καὶ μόνον εἰκασίας ἐκθέτει.
Πράγματι δέ, ἡ ὀνομασία «γραικὸς» οὐδέποτε καὶ παρ’ οὐδενὸς ἐχρησιμοποιήθη ἀπαξιωτικῶς-ὑποτιμητικῶς. Ἄλλωστε τὸ ἐθνικὸν ὀνομα ἑνὸς λαοῦ, ἐν προκειμένῳ τὸ «γραικοί», μόνον ἀπὸ κακοήθη συμπεριφορὰν τοῦ φέροντος αὐτὸ λαοῦ θὰ ἠδύνατο μὲ τὴν πάροδον τοῦ χρόνου νὰ ἀποκτήςῃ ὑποτιμητικὴν-ἀπαξιωτικὴν σημασίαν, καὶ ὄχι διότι ἔτσι ἐπιθυμοῦν τρίτοι, π.χ. συνεπείᾳ ὐποτιθεμένου μίσους κατακτητοῦ. Καὶ τοιαύτην κακοήθη ἔναντι οἱουδήποτε συμπεριφορὰν οὐδέποτε ἐπέδειξεν ὁ Ἑλληνισμός.
Μόνον τὸ ἐθνικόν μας ὄνομα «Ἕλληνες» ἐθεωρεῖτο κατὰ τοὺς πρώτους αἰῶνας τοῦ πρὸς ἐπιβολὴν ἀγῶνος τοῦ Χριστιανισμοῦ ὡς ὑποδηλοῦν εἰδωλολάτρας, ἀλλ’ αὐτὸ ἐγένετο ἐκ θρησκευτικῆς μισαλλοδοξίας λόγῳ διαφορᾶς θρησκεύματος, ἀλλὰ καὶ τοῦ γεγονότος, ὅτι τὸ ἑλληνικὸν στοιχεῖον ἐκυριάρχει πληθυσμιακῶς εἰς τὴν ἀνατολικὴν λεκάνην τῆς Μεσογείου, ὅπου ἀνεπτύσσετο τότε ὁ Χριστιανισμός. Καὶ αὐτὴ ἡ ἀντίληψις εἶχε συντελέσει, ὥστε κατὰ τοὺς Μέσους χρόνους νὰ ἀναβιώςῃ τὸ ὄνομα «Γραικοί», μὲ τὸ ὁποῖον καὶ αὐτοωνομάζοντο πλέον οἱ Ἕλληνες, δηλοῦντες οὕτω τὴν ἐθνικήν των καταγωγήν, ἐνῷ ἐπισήμως ὡς πολῖται ἐχαρακτηρίζοντο «Ρωμαῖοι», καθ’ ὃ ὑπήκοοι τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας (βλέπε π.χ. τὸ βιβλίον τοῦ καθηγητοῦ Παναγιώτη ΧΡΗΣΤΟΥ, Οἱ περιπέτιες τῶν ἐθνικῶν ὀνομάτων τῶν Ἑλλήνων, 4η ἔκδ., 1993, σελ. 106 ἑπ.).
Ὅμως οἱ Ρωμαῖοι δὲν εἶχον κανένα λόγον νὰ ὀνοματίζουν ὑποτιμητικῶς τοὺς κατακτηθέντας προγόνους μας. Καί, ὅπως ἡ Ἱστορία ὁμοθύμως διδάσκει, ὄχι μόνον δὲν ἐφθόνουν τὸν ἑλληνικὸν πολιτισμόν, ἀλλὰ ἀντιθέτως τὸν ἐθαύμαζον καὶ τὸν ἐνεκολπώθησαν. Αἱ περὶ τούτου μαρτυρίαι συντριπτικαί :
Εἶναι πασίγνωστος ὁ λόγος τοῦ Ὁρατίου, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ ἑλληνότιτλον ἔργον του Epistulae (Ἐπιστολαὶ) εύγνωμόνως διελάλει, ὅτι :
«Graecia capta ferum victorem vicit et intulit agresti Latio artes et philosophiam”, ἤτοι «ἡ Ἑλλὰς κατακτηθεῖσα, τὸν σκληρὸν νικητὴν ἐνίκησε καὶ εἰσήγαγεν εἰς τὸ ἀγροῖκον Λάτιον τὰς τέχνας καὶ τὴν φιλοσοφίαν». Πράγματι δὲ ἡ λογοτεχνία τῶν Ρωμαίων ἀπεμιμήθη τὴν ἑλληνικήν (π.χ. ὁ Βιργίλιος εἰς τὴν «Αἰνειάδα» του οὐσιαστικῶς ἀντιγράφει τὸν Ὅμηρον, ὁ Λουκρήτιος εἰς τὸ «Περὶ φύσεως» [De rerum natura] ἔργον του τὴν διδασκαλίαν τοῦ Ἐπικούρου ἀκολουθεῖ, κλπ., κλπ.)∙ ἡ ρωμαϊκὴ ιστοριογραφίακατὰ τὸν 3ον π.Χ. αἰῶνα ἐχρησιμοποίει τὴν ἑλληνικὴν γλῶσσαν (π.χ. Φάβιος Πίκτωρ), ἀλλὰ καὶ μεταγενεστέρως ὁ Σαλλούστιος (περίπου 86-35 π.Χ.) ἀπεμιμήθη τὸ Θουκυδίδειον ὕφος καὶ τὸ καθολικὸν πνεῦμα τοῦ Ποσειδωνίου, ἐνῷ καὶ ὁ Τίτος Λίβιος (59 π.Χ. – 17 μ.Χ.), τοῦ ὁποίου τὸ ἔργον ἀπετέλεσε τὴν «Βίβλον» τῆς Ρωμαϊκῆς Ἱστορίας, ἀπὸ τὸν Πολύβιον ἤντλησε. Ὅπως καὶ ἡ τέχνη τῶν Ρωμαίων (οἰκοδομική, ἀγαλματοποιία, κλπ.) ἑλληνικὰ πρότυπα μιμεῖται.
Ἀκόμη δὲ καὶ εἰς τὴν θρησκείαν οἱ Ρωμαῖοι ἠκολούθησαν τὸ ἑλληνικὸν δωδεκάθεον. Καὶ τὴν ἑλληνικὴν γλῶσσαν ἐξεμάνθανον : πρὸ παντὸς οἱ ἔμποροι καὶ ἡ ἰθύνουσα τάξις τῆς Ρωμαϊκῆς κοινωνίας ἐδιδάσκοντο καὶ ὡμίλουν τὴν Ἑλληνικὴν καὶ ἐμιμοῦντο πρότυπα ἑλληνικά (βλέπε σχετικῶς, ἀντὶ παντὸς ἄλλου τὸ ἔργον τοῦ διασήμου Theodor MOMMSEN, Histoire Romaine [δίτομος ἔκδοσις Robert Laffon, Paris, 1985], τόμος A’, σελ. 349 ).
Μέχρι μάλιστα τοῦ σημείου οἱ συντηρητικοὶ Ρωμαῖοι, λόγῳ ἐμμονῆς των εἰς τὰ πάτρια, νὰ ἐκφράζουν ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν δυσφορίαν των. Καὶ πρῶτος ὁ Κικέρων ἐχρησιμοποίησε τότε τό, ὑποκοριστικὸν τοῦ «γραικοί», ὄνομα «γραικύλοι» (Graeculi), δηλαδὴ «Ἑλληνάκια», ὄχι ὅμως μὲ ὑβριστικήν τινα διὰ τοὺς Ἕλληνας ἔννοιαν (βλέπε Ἰωάννην ΣΤΑΜΑΤΑΚΟΝ, Μεγάλη Ἑλληνικὴ Ἐγκυκλοπαίδεια [Δρανδάκη], τόμος 8ος, σελ. 666), ἀλλὰ πρὸς ἐκδήλωσιν ἀποδοκιμασίας δι’ ὅσους συμπατριώτας του ἠκολούθουν ξένην γλῶσσαν καὶ ξένα πρότυπα ζωῆς.
Ἀκριβῶς ὅπως κατὰ τὰς ἡμέρας μας χαρακτηρίζωμεν «Ἀμερικανάκια» αὐτούς, οἱ ὁποῖοι, ἐγκαταλείποντες τὸν ἑλληνικόν, ἀπομιμοῦνται εἰς ὅλα (γλῶσσαν, κλπ.) τὸν ἀμερικανικὸν τρόπον ζωῆς, χωρὶς βεβαίως τοιοῦτος χαρακτηρισμὸς καὶ νὰ ἐνέχῃ ὑποτιμητικὴν θεώρησιν τοῦ ἀμερικανικοῦ λαοῦ.
Ὁ δὲ θαυμασμὸς καὶ ἡ εὐγνωμοσύνη αὐτὴ εἶχον κατὰ καιροὺς καὶ οὐσιαστικὰ ἀντικρύσματα, κυρίως μὲ τὴν παραχώρησιν αὐτονομίας εἰς τὰς ἑλληνικὰς πόλεις ὡς καὶ πλείστων φορολογικῶν ἀπαλλαγῶν, γεγονότα, τὰ ὁποῖα καταδεικνύουν, ὅτι οἱ Ρωμαῖοι ὄχι μόνον δὲν κατεφρόνουν, ἀλλὰ καὶ συμπεριεφέροντο εὐμενῶς ἔναντι τῶν κατακτηθέντων Ἑλλήνων, ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἄλλους ὑποδούλους λαούς.
Ὑπὸ τοιαῦτα ἱστορικὰ δεδομένα εἶναι βεβαίως μόνον γραφικὴ ἡ, βάσει αὐθαιρέτων εἰκασιῶν καὶ χωρὶς τεκμηρίωσιν, θεώρησις τοῦ Τσατσόμοιρου, ὁ ὁποῖος μάλιστα, εἰς τὴν σελ. 138 τοῦ ἀνωτέρω βιβλίου του, φθάνει μέχρι τοῦ σημείου, νὰ θεωρῇ, ὅτι τὸ ὄνομα «γραικὸς» ... «παρενοήθη»(εἶναι τὸ ρῆμα ποὺ χρησιμοποιεῖ) ὑπὸ τοῦ Ἀριστοτέλους, ταυτισθὲν μὲ τὸ «Ἕλλην», ἐνῷ «εἶναι ὕβρις, ποὺ οἱ Ρωμαῖοι ἠθελημένως ἐξεστόμισαν καὶ τὸ ἐπέβαλαν καὶ στοὺς ὑποδούλους σ’ αὐτοὺς λαούς»! Φυσικὰ καὶ δὲν χρειάζονται σχόλια ἐπὶ τοῦ ἰσχυρισμοῦ, ὅτι ἡ ἀρχαιοτέρα ὀνομασία τῶν Ἑλλήνων, προηγηθεῖσα κατὰ πολλοὺς αἰῶνας τῆς ρωμαϊκῆς κατακτήσεως καὶ χρησιμοποιουμένη καθολικῶς ὑπ’ αὐτῶν κατὰ τοὺς Μέσους αἰῶνας καὶ μέχρι τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, εἶναι «ὕβρις» καὶ ὅτι «παρενόησε» τὴν ὀνομασίαν αὐτὴν ἕνας Ἀριστοτέλης καὶ τὴν κατενόησε, διὰ νὰ τὸν διορθώσῃ, μετὰ 2300 καὶ πλέον χρόνια ὁ ... Τσατσόμοιρος !
Καὶ ἀκόμη : πνευματικοὶ γίγαντες, ὡς ὁ Ἀδαμάντιος Κοραῆς ἢ ὁ ἐθνομάρτυς Ρήγας Φεραῖος οὐδέποτε θὰ ἐχρησιμοποίουν εἰς τὰ γραφόμενά των τὴν ὀνομασίαν «γραικοί», ὁ δὲ ἥρως τῆς Ἐπαναστάσεως Ἀθανάσιος Διάκος δὲν θὰ ἐξεστόμει κατὰ πρόσωπον τῶν δημίων του, καλούντων αὐτὸν πρὸ τῆς μαρτυρικῆς θανατώσεώς του ὅπως γίνῃ τοῦρκος, τὸ μνημειῶδες «ἐγὼ Γραικὸς γεννήθηκα, Γραικὸς θὲ νὰ πεθάνω», ἐὰν ἡ ὀνομασία αὐτὴ εἶχε καὶ κατ’ ἐλάχιστον ὑποτιμητικὴν-ἀπαξιωτικὴν σημασίαν. Κλπ., κλπ.
Τοιουτοτρόπως πίπτει εἰς τὸ κενὸν καὶ ἡ ἰδική σας ἐπισήμανσις, προδήλως ἐλεγκτικῶς, ὅτι ἐνῷ ὁ Κος Μπαλᾶνος μὲ τὴν ἐπιστολήν του «ἀναδεικνύει ἐπαρκῶς τὴν ἐννοιολογικὴ ἀπαξίωση τοῦ ‘’γραικός’’», ἐγὼ δὲν ἔπραξα τὸ ἴδιον μὲ τὴν ἐπιστολήν μου !
β) Μὲ τὴν ἐπιστολήν μου ἐσημείωσα τὴν πλάνην τοῦ ἀναγνώστου σας, ὅτι μετὰ τὴν ρωμαϊκὴν κατάκτησιν ἡ σκλαβιὰ τῶν Ἑλλήνων διήρκεσε, δῆθεν, 1850 χρόνια ! Ἡ ἄρνησις τῆς ἑλληνικότητος τοῦ Βυζαντίου, ὥστε νὰ ὁμιλῶμεν διὰ 1850 χρόνια «σκλαβιᾶς»τῶν Ἑλλήνων, ὁδηγεῖ εἰς λογικὰ ἀδιέξοδα. Διότι, ἀφοῦ τὸ «Ἀνατολικὸν Ρωμαϊκὸν Κράτος» ἔπαυσε νὰ εἶναι «ρωμαϊκὸν» καὶ ἐγένετο Ἑλληνικόν (Βυζάντιον), ὅπως τεκμηριωμένως εἰς τὴν ἐπιστολήν μου ἐσημείωσα, ἐπὶ τέλους εἰς τίνος τὴν κυριαρχίαν περιῆλθε, ὥστε ὀ Ἑλληνισμὸς νὰ ἐξακολουθῇ νὰ εἶναι «σκλαβωμένος»; Καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου σεῖς, μὲ τὰς ὑπὸ τὴν ἐπιστολήν μου παρατηρήσεις σας, διολισθαίνετε εἰς ἄλλο θέμα, συγκεκριμένως εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατάστασιν τοῦ Βυζαντίου, τὴν κρατήσασαν εἰς αὐτὸ ἰδεολογίαν καὶ τὴν πνευματικήν του ἀτμόσφαιραν. Πράγματι, ἕτερον ταυτότης ἑνὸς κράτους καὶ ἕτερον ἡ ἐν αὐτῷ κυριαρχοῦσα, ἔστω καταναγκαστικῶς ἰδεολογία. Διότι ὑπὸ ἐναντίαν ἐκδοχὴν θὰ ἔπρεπε τὸ Ἑλληνικόν μας Κράτος νὰ ἔπαυε ὑφιστάμενον κατὰ τὰς περιόδους δικτατορίας, ὡς ἀντικειμένης ταύτης πρὸς τὴν ἑλληνικὴν θεώρησιν ἐνδοπολιτειακοῦ βίου, πρᾶγμα φυσικὰ τὸ ὁποῖον ὑπὸ οὐδενὸς ὑποστηρίζεται. Ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τοῦ ἄλλου θέματος πάλιν ἡμαρτημένως ἐπιχειρηματολογεῖτε, ἀπὸ προσκομιδῆς μέρους.
Διότι τὰ κείμενα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀναφέρεσθε, εἶχον περιέλθει εἰς ἀχρησίαν, ἀνάγονται εἰς τοὺς ἀρχικοὺς αἰῶνας θρησκευτικῆς μισαλλοδοξίας καὶ συνήθως ὡς «Ἕλληνας» ἐννοοῦν, κατὰ τὰ ἀνωτέρω, τοὺς εἰδωλολάτρας. Καὶ βεβαίως ἡ ἀρχέγονος θρησκεία εἶχεν ἀποπνιγῆ καὶ τὰ Ἱερὰ τῶν Ἑλλήνων εἶχον διὰ «χριστιανικῶν» χειρῶν ἰσοπεδωθῆ, ἀλλ’ αὐτὰ συνέβησαν πρὸ τῆς Βυζαντινῆς, ἐπὶ τῆς Ρωμαϊκῆς ἐποχῆς, μὲ τὴν φωτεινὴν ἐξαίρεσιν τοῦ ὄντως Μεγάλου Ἰουλιανοῦ. Ἀλλὰ οἱ κατὰ τῶν Ἑλλήνων κατατρεγμοὶ δὲν εἶχον συνέχειαν ἐπὶ Βυζαντίου, φυσικὰ ἐξαιρέσεις ὑπάρχουν, μὲ κορυφαίαν τὸ κλείσιμον ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ τῶν φιλοσοφικῶν σχολῶν. Οἱ δὲ ἀνθελληνικοὶ θρησκευτικῶν κειμένων ἀφορισμοὶ ὁσημέραι καθίσταντο, ὡς ἀναχρονιστικοί, γράμμα νεκρὸν καὶ ἀνενεργεῖς∙ ὅπως καὶ ἡ πρὸς αὐτοὺς τοὺς χριστιανοὺς ἐπιταγὴ τοῦ τακτικοῦ κατὰ τὰς Κυριακὰς ἐκκλησιασμοῦ των ἐπὶ ἀπειλῇ ἀφορισμοῦ, ἐὰν ἀπεῖχον ἐπὶ τρεῖς συνεχῶς Κυριακάς ! Ἀντιθέτως δὲ πρὸς ὅσα διατείνεσθε, τοὐλάχιστον ἡ Ἐκκλησία μας δὲν ἀρθρώνει κατὰ τὰς ἀκολουθίας της τὰ κατὰ τῶν Ἑλλήνων μισαλλόδοξα κείμενα.
Προσωπικῶς τοὐλάχιστον οὐδέποτε ἤκουσα τοιαύτας ἀπαγγελίας κατὰ τὰς δοξολογίας τῆς Κυριακῆς τῆς Ὀρθοδοξίας. Ἡ ὁποία, ὰς σημειωθῇ, οὐσιαστικῶς ἀποτελεῖ ἀνύμνησιν τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἀφοῦ, ὡς δέχονται σύγχρονοι σοφοὶ ἱστορικοί, ἡ κατ’ αὐτὴν ἑορταζομένη ἀναστήλωσις τῶν εἰκόνων ἀπετέλεσε νίκην τοῦ ἑλληνικοῦ πνεύματος κατὰ τοῦ ἀνεικονικοῦ πνεύματος τῆς ἀνατολῆς (βλέπε ἰδίᾳ Διονυσίου ΖΑΚΥΘΗΝΟΥ, Βυζαντινὴ Ἱστορία 324-1071, 1972, σελ. 185 ἑπ., ἰδίᾳ σελ.195 ἑπ., καὶ προηγουμένως, τοῦ ἰδίου, Ἡ Βυζαντινὴ Αὐτοκρατορία, 1969, σελ. 151 ἑπ., 160 ἑπ.).
Ὁ Ἑλληνισμὸς λοιπὸν κατέκτησε δι’ ἐξελληνισμοῦ τὸ Βυζάντιον καὶ δὲν ἐξωντώθη ὑπ’ αὐτοῦ, οὔτε φυσικῶς, οὔτε πνευματικῶς. Οὔτε φυσικῶς, δι’αὐτὸ καὶ κατεῖχε καὶ τὴν πληθυσμιακὴν εἰς αὐτὸ ἔναντι ἄλλων φυλῶν ὑπεροχήν. Εἰς τὴν Μικρὰν Ἀσίαν μάλιστα ὄχι μόνον κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους, ἀλλὰ καὶ μέχρι τῆς καταστροφῆς τοῦ 1922, ὁπότε οἱ μὲν Ὀρθόδοξοι Ἕλληνες κάτοικοί της ἀνήρχοντο εἰς 2.568.351, ἔναντι μόνον 1.802.697 Τούρκων καὶ Ὀθωμανῶν (βλέπε σχετικὰς στατιστικάς, Ὀθωμανικὰς καὶ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, εἰς τὸ ἐξαίρετον βιβλίον τοῦ ἀειμνήστου Κωνσταντίνου ΣΚΑΛΙΕΡΗ, Λαοὶ καὶ φυλαὶ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, 1922 [φωτοανατύπωσις 1990], σελ. 433 ἑπ.). Οὔτε πνευματικῶς, δι’αὐτὸ καὶ εἰς κανὲν ἄλλο Κράτος τοῦ Μεσαίωνος καὶ μέχρι τινὸς καὶ τῶν Νεωτέρων χρόνων δὲν ὑπῆρχον τόσοι μορφωμένοι, ἑπομένως καὶ ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι νὰ δύνανται, ὅπως γράφει ὁDiehl, νὰ ἀναγινώσκουν Ὅμηρον καὶ Ἡσίοδον καὶ Πίνδαρον, τοὺς τραγικοὺς ποιητάς, τὸν Ἀριστοφάνη, τὸν Θουκυδίδην καὶ τὸν Πολύβιον, τὸν Δημοσθένη, τὸν Ἀριστοτέλη, τὸν Θεόκριτον, τὸν Πλούταρχον, γενικῶς νὰ μελετοῦν τοὺς ἀρχαίους Ἕλληνας συγγραφεῖς καὶ νὰ προσπαθοῦν νὰ γράφουν κατὰ τὴν γλῶσσαν των ( βλέπε σχετικῶς π.χ. τὸ βιβλίον τοῦ ἀειμνήστου Καθηγητοῦ καὶ Ἀκαδημαϊκοῦ Κωνσταντίνου ΑΜΑΝΤΟΥ, Ἱστορία τοῦ Βυζαντινοῦ Κράτους, τόμος Β΄, ἔκδοσις 2α, 1957, σελ. 7 ἑπ.).
Καταφρονητικαὶ περὶ τοῦ Βυζαντίου κρίσεις ἐξεφέροντο μόνον κατὰ τὸ ἀπώτερον παρελθὸν ἀπὸ ὡρισμένους ξένους, διατελοῦντας ὑπὸ τὴν πνευματικὴν δεσποτείαν τοῦ Παπισμοῦ, καὶ αὐτὸ ἐξ ἀντιθέσεως λόγῳ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σχίσματος. Ὅμως, ἀντιθέτως, ἤδη ἀπὸ αἰῶνος καὶ πλέον ἀφθονοῦν οἱ διθυραμβικοὶ ὑπὲρ τοῦ Βυζαντίου λόγοι τῶν ἐπιφανεστέρων ἐπιστημόνων. Π.χ. ὁ G. Vernadsky ἐτόνισεν, ὅτι « ὁ μεσαιωνικὸς Ἑλληνικὸς πολιτισμὸς δυνάμει τῆς πλουσίας καὶ ἰδιαζούσης συνθέσεώς του ἤσκησεν ἐπὶ τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ πολιτισμοῦ ὅλης τῆς ἀνθρωπότητος ὄχι μικροτέραν ἐπίδρασιν ἀπὸ τὸν ἀρχαῖον, τὸν κλασσικὸν Ἑλληνικὸν πολιτισμόν ». Ὁ Carl Neumann ἔγραψεν, ὅτι « εἶναι ἐκπληκτικὸς ὁ ἀριθμὸς ἐξόχων ἀνδρῶν εἰς τὴν Βυζαντινὴν Ἱστορίαν∙ μόνον πρέπει νὰ ἀναζητήσωμεν τούτους ὀλιγώτερον εἰς τὴν πνευματικὴν κίνησιν ..... καὶ περισσότερον εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ τὴν διοίκησιν, τὸν στρατὸν καὶ τὸν κλῆρον ». Ὁ Philippson παρετήρησεν, ὅτι «τὸ Βυζαντινὸν Κράτος μὲ τὴν ἔκτακτον ζωτικότητά του καὶ τὴν δύναμιν ἀναγεννήσεως εἶναι ἐκ τῶν ἐξαιρετικῶν φαινομένων τῆς Παγκοσμίου Ἱστορίας». Ὁ Schweinfurth ἐτόνισεν, ὅτι ἡ ἁπλότης, ἡ λιτότης, ἡ σαφήνεια τῆς Βυζαντινῆς τέχνης φέρουν τὴν σφραγῖδα τοῦ Ἑλληνικοῦ πνεύματος, προσθέσας, ὅτι εἰς τὸ Βυζάντιον «δὲν ἀνέλαβεν ἄλλος λαὸς τὴν ἀρχαίαν κληρονομίαν τῆς τέχνης, ἀλλὰ ὁ ἴδιος ὁ Ἑλληνισμός, ὅστις συνεχίζει τὸ ἔργον του ὑπὸ ἄλλας συνθήκας» (βλέπε τὰς παραπομπὰς εἰς τὸ ἀνωτέρω βιβλίον τοῦ Κωνσταντίνου ΑΜΑΝΤΟΥ σελ.1 ἑπ., 7 ἑπ.). Ἐκ δὲ τῶν ἡμετέρων, ὁ ἀείμνηστος Καθηγητὴς ΜΙΧΕΛΗΣ εἰς τὸ μεταφρασθὲν εἰς τὴν ἀγγλικὴν καὶ γαλλικήν, τυχὸν δὲ ἐνθουσιώδους καὶ ἀπὸ ξένους κριτικῆς, θαυμάσιον βιβλίον του «Αἰσθητικὴ Θεώρηση τῆς Βυζαντινῆς Τέχνης» τονίζει, ὅτι «ἀδίκως κατηγορήθηκε καὶ κατηγορεῖται ἀκόμα τὸ Βυζάντιο ὡς καλλιτεχνικὰ ὑποδεέστερο καὶ ἄγονο. Τὸ ἔργο ποὺ ἐπιτέλεσε μπορεῖ νὰ ξενίζει τοὺς μορφωμένους ἀρχαιολάτρες, ἀλλὰ ἦταν ἕνα ἔργο μεγάλο καὶ βασικὰ ἀναγκαῖο γιὰ τὴν κατοπινὴ ἐξέλιξη τοῦ νεωτέρου πολιτισμοῦ τῆς Δύσης, ποὺ ὄφειλε νὰ ἀφομοιώσει πρῶτα τοῦ Χριστιανισμοῦ τὰ νάματα», καὶ χαρακτηρίζει τὴν μὲν κλασσικὴν ὡς τέχνην τοῦ ὡραίου, τὴν δὲ βυζαντινὴν ὡς τέχνην τοῦ ὑψηλοῦ (τοῦ ὑπερόχου) ( ἔκδοσις β΄, 1972, σελ. 13, 17 ἑπ.).
Κατ’ ἀκολουθίαν τοιούτων ἐπαινετικῶν κρίσεων περὶ τοῦ Βυζαντίου, τῆς ἑλληνικότητος καὶ τῆς πνευματικῆς του ὑποστάσεως, ἐπιφανεστάτων εἰδημόνων, καὶ μάλιστα ξένων, ἡ, εἰς τὰς ὑπὸ τὴν ἐπιστολήν μου παρατηρήσεις σας, μομφὴ κατὰ τοῦ ἐθνικοῦ μας ἱστορικοῦ ἀειμνήστου Κωνσταντίνου Παπαρρηγοπούλου, ὅτι, δῆθεν, ὑπηρέτησε μὲ τὸ ἔργον του «σκοπιμότητες», πρὸς θεωρητικὴν νομιμοποίησιν ἰδεολογήματος «ἑλληνοχριστιανικοῦ πολιτισμοῦ», «κενοῦ ἱστορικοῦ καὶ κοσμοθεωρητικοῦ ἀντικρύσματος», καθὼς καὶ ὁ ἐν τέλει μηδενισμὸς πολιτιστικῶς τοῦ Βυζαντίου, καὶ ἄδικοι εἶναι καὶ μόνον ὡς ἀσύστατα παραδοξολογήματα ἠχοῦν. Ἀφοῦ οὐδεὶς μέχρι σήμερον σοβαρὸς ἐπιστήμων καὶ εἰδήμων τῆς Ἱστορίας ἀπετόλμησε νὰ καταλογίςῃ εἰς τὸν ἐθνικόν μας ἱστορικὸν οἱανδήποτε, ἀποκλίνουσαν τῆς ἀληθείας, «σκοπιμότητα»κατὰ τὴν συγγραφὴν τοῦ ἔργου του. Ἐνῷ ἐξ ἄλλου, ἐὰν ὁ Βυζαντινὸς πολιτισμὸς ἦτο ὄντως μηδαμινός, δὲν θὰ ἐξεφέροντο αἱ ἀνωτέρω περὶ αὐτοῦ κρίσεις καὶ δὲν θὰ ἠσχολοῦντο μὲ τὰ ἐπιτεύγματά του, καὶ μάλιστα ἐγκωμιαστικῶς, τόσοι σοφοὶ Καθηγηταί, ἡμέτεροι καὶ ξένοι. Π.χ. ὁ Κρουμπάχερ μὲ τὴν «Ἱστορίαν τῆς Βυζαντινῆς Λογοτεχνίας» ( ἑλληνικὴ μετάφρασις Γεωργίου Σωτηριάδου, τόμοι Α΄- Γ΄, 1897), ὁ Brehier (-Τατάκης) μὲ τὴν Φιλοσοφίαν εἰς τὸ Βυζάντιον, ὁ Delvoye μὲ τὴν «Βυζαντινὴν Τέχνην» (ἑλληνικὴ μετάφρασις Μαντ. Παπαδάκη, 1988), ὁ Φαίδων Κουκουλὲς μὲ τὸν «Βυζαντινῶν βίον καὶ πολιτισμόν» εἰς τὸ ἐκδοθὲν ὑπὸ τοῦ Γαλλικοῦ Ἰνστιτούτου Ἀθηνῶν ὁμότιτλον ἑξάτομον ἔργον του, κλπ., κλπ.
Καὶ ἐν συμπεράσματι : Τὸ Βυζάντιον, ἡ ὑπερχιλιετὴς Μεσαιωνική μας Αὐτοκρατορία, παρὰ τὰς ἐσωτερικάς του ἀδυναμίας ἀποτελεῖ μοναδικὸν πολιτιστικὸν φάρον τῶν καιρῶν ἐκείνων καὶ ἐγκαύχημα τοῦ Ἑλληνισμοῦ κατὰ τὴν ἀνὰ τὰς χιλιετηρίδας πορείαν του."
ΚΛΕΙΝΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΠΟΛΛΟΣΤΗ ΦΟΡΑ ΑΙΣΘΑΝΟΜΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΚΗ ΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΩ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΌΛΩΝ ΤΩΝ ΑΚΟΜΜΑΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΙΣΤΩΝ ΤΟΝ ΜΕΓΑΛΟ ΕΥΠΑΤΡΙΔΗ ΧΡΗΣΤΟ ΣΑΡΤΖΕΤΑΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΕΚΤΊΜΗΤΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΘΝΟΣ.
ΠΡΟΕΔΡΕ ΧΡΗΣΤΟ Α. ΣΑΡΖΕΤΑΚΗ ΕΝΑ ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΓΙΑ ΟΣΑ ΜΑΣ ΠΡΟΣΦΕΡΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΔΟΜΓΜΑΤΑ ΠΕΡΙ ΕΝΙΚΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΔΕΛΦΟΥ ΕΘΝΟΥΣ.
222%20(3)%20(3).jpg)
0 comments: