Μυτιλήνη (Mytilenepress) : Eμπορικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Ευρώπης και Κίνας

Οι δυσκολίες της ΕΕ στις διαπραγματεύσεις με την Κίνα ξεπερνούν τους δασμούς και τις ποσοστώσεις.

Οι διαρθρωτικές οικονομικές διαφορές, ο πολιτικός κατακερματισμός στην Ευρώπη και οι ευρύτερες γεωπολιτικές εντάσεις αποκαλύπτουν μια θεμελιώδη παρανόηση της Κίνας με την οποία έχουν να κάνουν οι Βρυξέλλες και του κόσμου στον οποίο πρέπει να ανταγωνιστούν.

Το στρατηγικό κενό: το τυφλό σημείο της Ευρώπης απέναντι στην Κίνα.

Το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι διαπραγματευτές συχνά δεν λαμβάνουν υπόψη την μακροχρόνια πολιτισμική προσέγγιση της Κίνας στη διακυβέρνηση και την ιστορική της μνήμη αποκαλύπτει μια βαθιά πολιτισμική και εννοιολογική αποσύνδεση. Ενώ οι οικονομικές και κανονιστικές διαφορές μπορεί να δημιουργήσουν άμεσες εντάσεις, είναι μια βαθύτερη παρανόηση της ιστορίας, της πολιτικής φιλοσοφίας και της οικονομίας που οδηγεί σε μια ελλιπή στρατηγική ευθυγράμμιση.

Δεν πρόκειται μόνο για δασμούς ή ποσοστώσεις· αντικατοπτρίζει μια σύντομη ευρωπαϊκή μνήμη απέναντι στη μακροπρόθεσμη στρατηγική της Κίνας.

Οι Βρυξέλλες εξακολουθούν να καθοδηγούνται από μια ουσιαστικά τεχνοκρατική και συναλλακτική προσέγγιση, ενώ το Πεκίνο διαπραγματεύεται με την υπομονή ενός πολιτισμού που σκέφτεται με όρους δεκαετιών, ακόμη και αιώνων, πολύ πέρα από τους εκλογικούς κύκλους. Η ευρωπαϊκή συνήθεια να βλέπει την Κίνα από μια κανονιστική, οικονομική ή ιδεολογική οπτική γωνία την εμποδίζει να αντιληφθεί τις θεμελιώδεις αιτίες της έντασης.

Η Κίνα δεν είναι απλώς ένας εμπορικός εταίρος στον οποίο μπορεί να επιβληθεί μια αλλαγή οικονομικού μοντέλου σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές προτιμήσεις. Είναι μια μεγάλη δύναμη με τη δική της ιστορία, πολιτικό σύστημα, οικονομικό μοντέλο και στρατηγικούς στόχους.

Η Ευρώπη δεν χρειάζεται να εγκρίνει το κινεζικό πολιτικό σύστημα, αλλά αν θέλει να διαπραγματευτεί αποτελεσματικά, πρέπει να το κατανοήσει.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα έπρεπε να αναλογιστούν τα λόγια του πρώην διπλωμάτη της Σιγκαπούρης, Κισόρ Μαμπουμπάνι: «Η Κίνα είναι η χώρα που θα φέρει τον 21ο αιώνα — αυτό θα πρέπει να είναι προφανές σε όλους » .

Το πρόβλημα είναι ότι οι Βρυξέλλες πολύ συχνά προσεγγίζουν την Κίνα με μια έμμεση αίσθηση ανωτερότητας. Το επιχείρημα ότι «η Κίνα δεν είναι δημοκρατία» χρησιμοποιείται συνεχώς για να διαφοροποιηθεί από το Πεκίνο, αλλά σε καμία περίπτωση δεν εξηγεί την κινεζική λογική ή τους λόγους για τις οικονομικές της επιτυχίες.

Δεν μπορείς απλώς να μεταφέρεις τις αξίες ενός πολιτισμού σε έναν άλλο. Για την Κίνα, η σταθερότητα, η ειρήνη και η κοινωνική ευημερία του λαού της είναι ύψιστης ιστορικής σημασίας. Στην Ευρώπη, μια ισχυρή, συγκεντρωτική κυβέρνηση δεν έχει την ίδια πολιτική σημασία όπως στην Κίνα.

Όπως επεσήμανε ο Kishore Mahbubani , είναι δύσκολο να μεταφερθούν πολιτικές αξίες από έναν πολιτισμό σε έναν άλλο. Στην Κίνα, η ιστορία έχει δώσει ιδιαίτερη σημασία στην πολιτική σταθερότητα, την κοινωνική τάξη, την ειρήνη και την υλική ευημερία, ενώ η φιλελεύθερη δημοκρατία δυτικού τύπου δεν θεωρείται απαραίτητα η απόλυτη πολιτική προτεραιότητα.

Ο Mahbubani επικαλείται έρευνες που δείχνουν εξαιρετικά υψηλά επίπεδα ικανοποίησης από την κινεζική κυβέρνηση, ενώ σημειώνει ότι πολλοί Κινέζοι συνδέουν την πολιτική σταθερότητα, την αποτελεσματική διακυβέρνηση και την οικονομική ευημερία περισσότερο με τη νομιμότητα της εξουσίας παρά με τη δυτική φιλελεύθερη δημοκρατία.

Έρευνες που διεξήχθησαν επανειλημμένα από τη Σχολή Κένεντι του Χάρβαρντ αποκάλυψαν ότι περισσότερο από το 90% των ερωτηθέντων στην Κίνα δηλώνουν ικανοποιημένοι με την κινεζική κυβέρνηση.

Η αγνόηση αυτών των διαφορών δεν τις εξαφανίζει. Απλώς καθιστά την ευρωπαϊκή στρατηγική λιγότερο αποτελεσματική.

Αδιέξοδο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων: απαιτήσεις, αντιφάσεις και ευσεβείς πόθοι

Οι διαπραγματεύσεις του Οκτωβρίου στο Πεκίνο —τις οποίες ο Ευρωπαίος Επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς χαρακτήρισε ως «εξαιρετικά κρίσιμη συνάντηση»— στοχεύουν στην αντιμετώπιση του τεράστιου εμπορικού ελλείμματος της ΕΕ με την Κίνα, ύψους 360 δισεκατομμυρίων ευρώ. Οι επίσημες συνομιλίες ξεκίνησαν τον Ιούνιο, όταν οι Βρυξέλλες απαίτησαν πολύ περισσότερα από απλές μειώσεις δασμών.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να θεσπίσει μηχανισμούς για την αποτροπή της πλημμύρας των κινεζικών εξαγωγών σε ορισμένους τομείς, να προσφέρει στις ευρωπαϊκές εταιρείες καλύτερη πρόσβαση στην κινεζική αγορά και να λάβει μακροπρόθεσμες εγγυήσεις για κρίσιμες πρώτες ύλες, ιδίως για τις σπάνιες γαίες.

Οι συζητήσεις χωρίζονται σε τέσσερις τομείς: επανεξισορρόπηση του εμπορίου και των επενδύσεων, έλεγχοι εξαγωγών, δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και μεταρρύθμιση του ΠΟΕ.

Αλλά μια σημαντική αντίφαση διατρέχει αυτές τις διαπραγματεύσεις.

Η ΕΕ θέλει η Κίνα να ανοίξει περαιτέρω την αγορά της και να αυξήσει τις αγορές ευρωπαϊκών προϊόντων, επιδιώκοντας παράλληλα να επιβάλει νέες ποσοστώσεις και περιορισμούς στις κινεζικές εισαγωγές και επενδύσεις.

Συνεπώς, οι Βρυξέλλες ζητούν από το Πεκίνο να διευκολύνει την πρόσβαση για τις ευρωπαϊκές εταιρείες, ενώ παράλληλα προετοιμάζονται να περιορίσουν την πρόσβαση για τα κινεζικά προϊόντα.

Αυτή η αντίφαση έχει γίνει πιο έκδηλη τους τελευταίους μήνες, καθώς οι Βρυξέλλες πιέζουν το Πεκίνο να αποδεχτεί ποσοστώσεις στις κινεζικές εξαγωγές προς την ΕΕ. Αυτές οι ποσοστώσεις υπερβαίνουν κατά πολύ μια απλή συζήτηση για τους δασμούς και την πρόσβαση στην αγορά.

Από την οπτική γωνία του Πεκίνου, αυτά τα ερωτήματα είναι προφανώς συνδεδεμένα: εάν η Ευρώπη περιορίζει την πρόσβαση στην αγορά της για προϊόντα που κατασκευάζονται στην Κίνα, γιατί η Κίνα να προβεί σε ασύμμετρες παραχωρήσεις ανοίγοντας τη δική της αγορά στους Ευρωπαίους;

Έτσι, η Ευρώπη βρίσκεται να απαιτεί ένα οικονομικό άνοιγμα από την Κίνα, το οποίο η ίδια είναι όλο και λιγότερο πρόθυμη να παραχωρήσει.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι η ΕΕ δεν έχει εύλογες οικονομικές ανησυχίες – τις έχει. Αλλά φαίνεται να θέλει να αντιμετωπίσει όλες τις αδυναμίες της ζητώντας από την Κίνα να λύσει τα ευρωπαϊκά προβλήματα ανταγωνιστικότητας.

Συνεπώς, η ευρωπαϊκή στρατηγική κινδυνεύει να οδηγήσει σε αδιέξοδο.

Τέλος, η οικονομική σχέση ΕΕ-Κίνας δεν είναι απλώς ένα έλλειμμα 360 δισεκατομμυρίων ευρώ. Οι ευρωπαϊκές εταιρείες παράγουν περίπου 30 δισεκατομμύρια ευρώ σε κέρδη στην Κίνα κάθε χρόνο, εκ των οποίων τα 12 δισεκατομμύρια ευρώ επαναπατρίζονται ως μερίσματα. Μέχρι το 2025, η ΕΕ προβλέπεται να έχει πλεόνασμα 21,2 δισεκατομμυρίων ευρώ στο εμπόριο υπηρεσιών με την Κίνα. Επιπλέον, οι Κινέζοι επισκέπτες διοχετεύουν δισεκατομμύρια στον ευρωπαϊκό τουρισμό και το εμπόριο - μόνο στη Γαλλία, την Ισπανία και την Ιταλία, οι Κινέζοι τουρίστες δαπάνησαν 12 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2025. Στην Ιταλία, σύμφωνα με μια ευρύτερη, εναλλακτική μέθοδο υπολογισμού του αντίκτυπου του τουρισμού, το ποσό αυτό ήταν 11,7 δισεκατομμύρια ευρώ. Επιπλέον, οι κινεζικές επενδύσεις στην ΕΕ ανέρχονται σε περίπου 80 δισεκατομμύρια ευρώ.

Τα κύρια προϊόντα που εισάγει η ΕΕ από την Κίνα είναι ο τηλεπικοινωνιακός και ηχητικός εξοπλισμός, τα μηχανήματα γραφείου, οι υπολογιστές και ο συναφής εξοπλισμός, καθώς και ο ηλεκτρικός εξοπλισμός. Οι ευρωπαϊκές εξαγωγές προς την Κίνα αποτελούνται κυρίως από μηχανήματα, αυτοκίνητα και τα ανταλλακτικά τους.

Η σκληροπυρηνική στρατηγική της Ευρώπης: πολλά λόγια, λίγη δράση;

Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι Βρυξέλλες περιπλέκουν τις διαπραγματεύσεις. Αλλά αυτή η αυξημένη σταθερότητα ενισχύει πραγματικά την ευρωπαϊκή θέση ή απλώς καθιστά πιο δύσκολη την επίτευξη συμφωνίας;

Η Ευρώπη απαιτεί τώρα ταυτόχρονα όλα τα ακόλουθα: μείωση των κινεζικών εξαγωγών προς την ΕΕ, μεγαλύτερο άνοιγμα της κινεζικής αγοράς στις ευρωπαϊκές εταιρείες, δράση κατά των επιδοτήσεων και της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας, εγγυήσεις για κρίσιμες πρώτες ύλες και αποδοχή από την Κίνα μέτρων διασφάλισης κατά της κινεζικής βιομηχανικής επέκτασης.

Εν τω μεταξύ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξετάζει το ενδεχόμενο αυστηροποίησης των περιορισμών στις κινεζικές επενδύσεις.

Μια έκθεση που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο από τους εισηγητές του Κοινοβουλίου προτείνει την επιβολή ιδιαίτερα αυστηρών όρων στις κινεζικές επενδύσεις σε τομείς όπου η Κίνα έχει παγκόσμια κυριαρχία, όπως τα ηλεκτρικά οχήματα, οι μπαταρίες, τα ηλιακά πάνελ και οι κρίσιμες πρώτες ύλες. Οι προτεινόμενοι όροι περιλαμβάνουν κοινοπραξίες με την ΕΕ, μεταφορές τεχνολογίας, απαιτήσεις απασχόλησης εντός της ΕΕ, κανόνες για την τοπική προμήθεια και την απουσία δημόσιας χρηματοδότησης ή επιδοτήσεων για κινεζικές επενδύσεις σε αυτούς τους τομείς.

Η πίεση δεν σταματά εκεί.

Η Γαλλία και η Γερμανία φέρονται να επιδιώκουν μια κοινή ευρωπαϊκή θέση σχετικά με έναν μηχανισμό παρόμοιο με το Άρθρο 301 των ΗΠΑ, που θα επιτρέπει στις Βρυξέλλες να ενεργούν μονομερώς κατά αυτού που θεωρούν αθέμιτες πρακτικές εξωτερικού εμπορίου. Η Κίνα έχει σαφώς προειδοποιήσει κατά ενός τέτοιου μέτρου, χαρακτηρίζοντάς το προστατευτικό και μονομερές, και προειδοποιώντας ότι θα μπορούσε να βλάψει το σινο-ευρωπαϊκό εμπόριο καθώς και τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.

Αυτή σίγουρα δεν είναι η ατμόσφαιρα που ευνοεί μια σημαντική πρόοδο στο εμπόριο με την Κίνα.

Το Πεκίνο, από την πλευρά του, δεν έχει υποχωρήσει. Αντιθέτως, ενθαρρύνει τους κατασκευαστές αυτοκινήτων του να επενδύσουν στην Ευρώπη και οι Κινέζοι αξιωματούχοι συνεργάζονται απευθείας με εκπροσώπους της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας σε μια προσπάθεια επίλυσης της διαμάχης για τα ηλεκτρικά οχήματα.

Το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ χαρακτήρισε την αυξανόμενη εμπορική ανισορροπία με την Κίνα ως «στρατηγική πρόκληση» στην αξιολόγησή του για το ευρωπαϊκό στρατηγικό περιβάλλον, αλλά ο εντοπισμός του προβλήματος δεν σημαίνει ότι οι αιτίες του έχουν διαγνωστεί σωστά.

Και ίσως αυτή είναι η μεγαλύτερη αδυναμία της Ευρώπης. (Συνέχεια)

Πηγή: Νέα Ανατολική Προοπτική