.jpg)
Η ψηφιακή παραίσθηση της αντίστασης στην εποχή της γενοκτονίας, μεταδίδεται ζωντανά.
Το 1970, ο Gil Scott-Heron μας είπε ότι η επανάσταση δεν θα μεταδιδόταν τηλεοπτικά. Καταλάβαινε ότι η τηλεόραση δεν ήταν ένα ουδέτερο όχημα αλήθειας, αλλά ένα όργανο ελέγχου, ένα είδος ναρκωτικού που μεταμόρφωνε τους πολίτες σε θεατές και την πολιτική ζωή σε ψυχαγωγία. Αλλά ο Scott-Heron δεν θα μπορούσε να προβλέψει την ακόμη πιο τέλεια παγίδα που μας περίμενε: ένα σύστημα όπου οι θεατές θα περνούσαν τον εαυτό τους για ηθοποιούς, όπου οι καταπιεσμένοι θα συγχέουν την έκφραση του πόνου τους με την άσκηση της εξουσίας τους, όπου η μαρτυρία της γενοκτονίας θα ενσωματώνεται άψογα στην ίδια ροή ειδήσεων που σας πουλάει αθλητικά παπούτσια και συμβουλές για ραντεβού. Η επανάσταση δεν θα μεταδοθεί τηλεοπτικά. Ούτε θα τουιτάρεται, θα κοινοποιείται, θα επισημαίνεται με ετικέτες ή θα δημοσιεύεται. Η ροή ειδήσεων σας είναι το νεκροταφείο των επαναστάσεων.
Για τρία χρόνια, ο πληθυσμός της Γάζας εξοντώνεται σε αυτό που ακαδημαϊκοί, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και το ίδιο το Διεθνές Δικαστήριο έχουν χαρακτηρίσει ως (πολύ) πιθανή γενοκτονία. Οι εικόνες είναι παντού. Άψυχα, γκρίζα παιδιά ανασύρονται από τα ερείπια. Νοσοκομεία μετατράπηκαν σε στάχτη από τους βομβαρδισμούς. Ολόκληρες οικογένειες σβήστηκαν από το ληξιαρχείο. Βιασμοί, βασανιστήρια και λιμοκτονία χρησιμοποιήθηκαν ως όπλα εναντίον ενός αθώου, παγιδευμένου πληθυσμού. Και τα είδαμε όλα. Τα είδαμε σε υψηλή ευκρίνεια, σε πραγματικό χρόνο, στα τηλέφωνά μας ενώ περιμέναμε τον καφέ μας. Το μοιραστήκαμε. Σχολιάσαμε. Προσθέσαμε τα emoji της ραγισμένης καρδιάς μας, τις λεζάντες μας "ποτέ ξανά", τις σημαίες μας στα βιογραφικά μας.
Και τίποτα δεν άλλαξε. Οι βόμβες συνέχισαν να πέφτουν. Η πολιορκία δεν άρθηκε. Οι σφαγές εξαπλώθηκαν—στον Λίβανο, στη Δυτική Όχθη, σε κάθε διαθέσιμη περιοχή. Τρία χρόνια της πιο καταγεγραμμένης θηριωδίας στην ανθρώπινη ιστορία, και αυτή η καταγραφή δεν έσωσε κανέναν.
Η ορατότητα δεν είναι δύναμη. Η επίγνωση δεν είναι δράση.
Ιδού η μεγάλη αποκάλυψη της εποχής μας, και αρνούμαστε να την παραδεχτούμε: η ορατότητα δεν είναι δύναμη. Η επίγνωση δεν είναι δράση. Ολόκληρη η αρχιτεκτονική των μέσων κοινωνικής δικτύωσης βασίζεται στην υπόθεση ότι η έκφραση ισοδυναμεί με συμμετοχή, ότι η κοινοποίηση ισοδυναμεί με αλληλεγγύη, ότι η ηθική αγανάκτηση ισοδυναμεί ηθικά με αντίσταση. Αυτό είναι ένα ψέμα. Είναι ίσως το πιο αποτελεσματικό ψέμα που ειπώθηκε ποτέ σε έναν πληθυσμό που πιστεύει ότι είναι ελεύθερος.
Οι εμπορικές ψηφιακές πλατφόρμες στις οποίες διεξάγουμε τον λεγόμενο ακτιβισμό μας δεν είναι δημόσιες πλατείες. Είναι ιδιωτικά μηχανήματα σχεδιασμένα να τραβούν την προσοχή των χρηστών του διαδικτύου, να την πουλάνε σε διαφημιστές και να διαχειρίζονται αλγοριθμικά τα όρια του επιτρεπόμενου λόγου. Δεν αποτυγχάνουν απλώς να ενισχύσουν τη διαφωνία, αλλά την καταστέλλουν ενεργά. Η ανάρτησή σας για τη Γάζα λογοκρίνεται, η εμβέλειά της είναι περιορισμένη και είναι ορατή μόνο σε όσους συμμερίζονται ήδη τις απόψεις σας. Δεν απευθύνεστε στον κόσμο. Ψιθυρίζετε σε ένα κλειστό δωμάτιο σχεδιασμένο να μοιάζει με στάδιο. Ο αλγόριθμος διασφαλίζει ότι κηρύττετε μόνο στους προσηλυτισμένους. Και σας κάνει να μπερδεύετε τα χειροκροτήματα των προσηλυτισμένων με τον ήχο της αλλαγής.
Δεν το πιστεύετε; Πηγαίνετε στο YouTube. Υπάρχουν γιγάντια κανάλια με εκατομμύρια συνδρομητές για τους οποίους δεν έχετε καν ακούσει: ολόκληρα σύμπαντα περιεχομένου που ευδοκιμούν σε γωνιές της πλατφόρμας και δεν σας έχουν ποτέ παρουσιαστεί. Ο αλγόριθμος έχει επιλέξει να μην σας αφήσει να τα ανακαλύψετε. Τώρα κοιτάξτε τα κανάλια που ασχολούνται με την Παλαιστίνη, τη γενοκτονία ή το εμπόριο όπλων: αγωνίζονται να τα βγάλουν πέρα με μερικές δεκάδες χιλιάδες συνδρομητές, μερικές φορές εκατοντάδες χιλιάδες για τους πιο τυχερούς, και συνεχώς απονομισματοποιούνται και λογοκρίνονται. Η υποδομή streaming δεν είναι ελαττωματική. Λειτουργεί ακριβώς όπως έχει σχεδιαστεί. Ο κόσμος σας φαίνεται απέραντος.
Αλλά είναι ένα κλουβί.
Ακτιβισμός χωρίς ρίσκο
Ο Κρις Χέτζες έγραψε κάποτε ότι η φιλελεύθερη τάξη, συνθηκολογώντας με την εταιρική εξουσία, εγκατέλειψε τον ρόλο της ως εθνική συνείδηση. Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι ακόμη πιο εξευτελιστικό: η ίδια η συνείδηση έχει συλληφθεί, εμπορευματοποιηθεί και καταστεί αδρανής. Ο φιλελεύθερος ακτιβιστής, ο προοδευτικός influencer, ο αριστερός που ακολουθείται από τους συνδρομητές του: αυτές οι μορφές ασκούν την αισθητική της διαφωνίας χωρίς να υφίστανται τις συνέπειες. Τροφοδοτούν ρέματα δίκαιης αγανάκτησης. Χτίζουν το εμπορικό τους σήμα πάνω στα βάσανα των άλλων.
Μία από τις πιο αξιόπιστες Παλαιστίνιες επαφές μας κατηγόρησε τον Νόρμαν Φίνκελσταϊν ακριβώς για αυτό: έναν άνθρωπο που κάποτε δήλωσε δημόσια ότι είχε αποκηρύξει την Παλαιστίνη, μόνο και μόνο για να επανεμφανιστεί χρόνια αργότερα ως μια επιδραστική κριτική φωνή, όταν η γενοκτονία είχε γίνει αναμφισβήτητη. Από σεβασμό στην ιδιωτικότητά του, δεν θα κατονομάσω αυτήν την επαφή, αλλά το επιχείρημά του παραμένει έγκυρο: όταν ο ακτιβισμός γίνεται καριέρα, μπορεί κανείς να κατηγορήσει το άτομο που τον ασκεί ότι επωφελείται από τα βάσανα; Η γενοκτονία είναι περιεχόμενο. Η αντίσταση είναι ένα είδος. Και σε κανένα σημείο αυτοί οι άνθρωποι δεν παίρνουν το παραμικρό ρίσκο: ούτε για την άνεσή τους, την ασφάλειά τους, την κοινωνική τους θέση, τις δουλειές τους ή ακόμα και το απόγευμά τους.
Η οθόνη είναι μια παγίδα. Τραβάει την προσοχή σου και σου δίνει την ψευδαίσθηση της δύναμης να δράσεις, ενώ σε κρατάει μόνο, απομονωμένο και ακίνδυνο.
Εν τω μεταξύ, το τερατούργημα του θανάτου συνεχίζει τις δραστηριότητές του ατιμώρητα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να προμηθεύουν τις βόμβες. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνεχίζουν να προσφέρουν διπλωματική κάλυψη, συμβόλαια όπλων και ιδεολογική νομιμοποίηση σε ένα σχέδιο αποικιοκρατίας που έχει απελευθερωθεί από κάθε περιορισμό. Και οι χώρες BRICS, με εξαίρεση το Ιράν, συνεχίζουν να εμπορεύονται με αυτό το σχέδιο. Οι επιδρομές της ICE εντείνονται στις αμερικανικές πόλεις, βασανίζοντας και επιτιθέμενες σεξουαλικά ανήλικους σε κέντρα κράτησης, διαλύοντας οικογένειες σε επιχειρήσεις που θυμίζουν τις τακτικές των χειρότερων αυταρχικών καθεστώτων της ιστορίας. Και ποια είναι η αντίδραση; Μια ανάρτηση. Μια κοινοποίηση. Μια ιστορία που εξαφανίζεται μέσα σε 24 ώρες. Έχουμε τελειοποιήσει την τέχνη του να νιώθεις χωρίς να ενεργείς, του να γνωρίζεις χωρίς να πράττεις, του να μαρτυράς χωρίς να παρεμβαίνεις.
Η βαλβίδα ασφαλείας: τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως ψυχολογικό αναισθητικό
Η πιο ύπουλη λειτουργία του ακτιβισμού των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δεν είναι η αδυναμία του να επιφέρει αλλαγή, αλλά μάλλον η ψυχολογική αίσθηση που παρέχει ότι έχει αναλάβει δράση. Αυτός είναι ο πραγματικός του ρόλος μέσα στο σύστημα: αυτός της βαλβίδας ασφαλείας. Επιτρέπει στον θυμό και τη θλίψη, που διαφορετικά θα μπορούσαν να εκφυλιστούν σε ανεξέλεγκτη συλλογική δράση, να διαλυθούν ακίνδυνα στο ψηφιακό κενό.
Είστε εξοργισμένοι από μια γενοκτονία; Δημοσιεύστε την. Νιώστε την ήπια νευροχημική ικανοποίηση των "likes" και των κοινοποιήσεων. Απολαύστε αυτό το φευγαλέο αίσθημα του να ανήκεις σε μια κοινότητα με άλλους που έχουν επίσης δημοσιεύσει. Και μετά (και αυτό είναι το κρίσιμο σημείο): συνεχίστε την ημέρα σας. Πηγαίνετε στη δουλειά. Πληρώστε τους φόρους σας, μέρος των οποίων χρηματοδοτεί ακριβώς τα πυρομαχικά που μόλις καταδικάσατε. Το σύστημα παραμένει άθικτο. Η συνείδησή σας καθησυχάζεται χωρίς να σας κοστίσει ούτε μια δεκάρα εξουσίας.
Το κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα δεν θριάμβευσε μέσω εκστρατειών ευαισθητοποίησης. Το καθεστώς του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική δεν κατέρρευσε χάρη στα κοινά infographics. Ο Πόλεμος της Ανεξαρτησίας της Αλγερίας δεν τελείωσε επειδή οι Γάλλοι εξέφρασαν τη θλίψη τους για τις σφαγές. Αυτοί οι αγώνες απαιτούσαν μαζική κινητοποίηση στους δρόμους, διαρκή οικονομική αναστάτωση, προσωπικές θυσίες, νομικές συνέπειες και την αποδοχή του ξυλοδαρμού, της φυλάκισης, της απόλυσης και του εξοστρακισμού. Απαίτησαν από τους πολίτες να κάνουν την αντίθεσή τους συγκεκριμένη, ότι αυτό θα κόστιζε κάτι στο σύστημα. Ένα share δεν κοστίζει τίποτα. Ένα "like" δεν κοστίζει τίποτα. Και όσοι βρίσκονται στην εξουσία δεν αντιδρούν σε ό,τι δεν κοστίζει τίποτα.
#Επανάσταση
Η επανάσταση δεν θα συνοδεύεται από hashtags, δεν θα γίνει viral. Δεν θα δημιουργήσει buzz. Δεν θα είναι βελτιστοποιημένη για αλληλεπίδραση. Δεν θα έχει κουμπιά κοινοποίησης ή ενότητες σχολίων. Δεν θα χωράει σε ένα tweet, ένα βίντεο ή μια ανάρτηση σε καρουζέλ. Θα είναι άβολη, αντιδημοφιλής και αόρατη στους αλγόριθμους. Θα απαιτεί πράγματα αδύνατα να γίνουν πίσω από μια οθόνη: να παίρνουμε ρίσκα, να εγκαταλείπουμε την άνεση, να απορρίπτουμε την προσεκτικά κατασκευασμένη εικόνα του εαυτού μας. Θα μας αναγκάσει να είμαστε λιγότερο ελκυστικοί στο διαδίκτυο και πιο αποτελεσματικοί στον πραγματικό κόσμο.
Κάθε λεπτό που αφιερώνεται στην τελειοποίηση του μηνύματος σχετικά με μια φρικαλεότητα είναι ένα λεπτό λιγότερο που αφιερώνεται στην οργάνωση ενός σωματείου ενοικιαστών, στο μπλοκάρισμα μιας αποστολής όπλων, στην άμεση αντιπαράθεση με έναν εκλεγμένο αξιωματούχο ή στην οικοδόμηση παράλληλων θεσμών ικανών να διατηρήσουν την αντίσταση μακροπρόθεσμα, όχι μόνο ως απάντηση στα νέα. Κάθε ώρα που αφιερώνεται σε διαφωνίες με αγνώστους στα σχόλια είναι μια ώρα λιγότερο που αφιερώνεται με συντρόφους, αναπτύσσοντας την εμπιστοσύνη και την πειθαρχία που είναι απαραίτητες για γνήσια κινήματα. Η οθόνη είναι μια παγίδα. Τραβάει την προσοχή μας και μας δίνει την ψευδαίσθηση της εξουσίας, ενώ μας κρατά μόνους, απομονωμένους και ακίνδυνους. Κανείς δεν τη γλιτώνει. Ούτε εγώ.
Όσοι βρίσκονται στην εξουσία το καταλαβαίνουν αυτό απόλυτα. Οι αναρτήσεις σας δεν τους ανησυχούν. Αυτό που τους ανησυχεί είναι τι θα μπορούσατε να κάνετε αν σταματούσατε να δημοσιεύετε και αναλαμβάνατε δράση. Φοβούνται γενικές απεργίες, αποκλεισμούς λιμένων, πολιτική ανυπακοή που διαταράσσει το εμπόριο και την πολεμική μηχανή. Φοβούνται την οργανωμένη, πειθαρχημένη και διαρκή συλλογική δράση, το κόστος της οποίας είναι αναπόφευκτο. Δεν φοβούνται τα hashtag. Ποτέ δεν φοβόντουσαν.
Ο λαός της Γάζας δεν μπορεί να σωθεί μόνο με την επίγνωσή μας. Μας χρειάζονται για να κάνουμε τα πολιτικά και οικονομικά του βάσανα αφόρητα για όσους τα διαιωνίζουν. Μας χρειάζονται να δράσουμε συγκεκριμένα, όχι επιφανειακά. Και κάθε μέρα που αντικαθιστούμε τη ρητορική με τη δράση, γινόμαστε συνένοχοι στην ίδια την θηριωδία που ισχυριζόμαστε ότι πολεμάμε.
Άφησε κάτω το τηλέφωνό σου. Η επανάσταση δεν θα γίνει με hashtags.
222%20(3)%20(3).jpg)
0 comments: